Thủ tục hải quan đã đơn giản hay chưa?

Gần đây có  thông tin cho rằng, thời gian thông quan hàng hóa  chưa có sự cải thiện(!?) Theo Tổng cục Hải quan, đánh giá này là không chính xác, Báo Hải quan xin đưa ra những kết quả cụ thể về công tác cải cách, hiện đại hóa hải quan để bạn đọc có cái nhìn khách quan.

Việc thực hiện thủ tục qua phương thức điện tử giúp DN hạn chế giao dịch trực tiếp ở cơ quan Hải quan. Ảnh: T.Bình.

Thời gian thông quan không chỉ phụ thuộc vào Hải quan

Tháng 9-2014, lần đầu tiên Tổng cục Hải quan công bố kết quả đo thời gian giải phóng hàng hóa XNK. Kết quả chung tuy chưa phân tích sâu thời gian tác nghiệp của các bộ, ngành quản lý chuyên ngành có liên quan đến quá trình XNK, nhưng đã nêu ra được tỷ lệ phần trăm về khoảng thời gian của cơ quan Hải quan và của các cơ quan quản lý Nhà nước, tổ chức khác có liên quan đến hoạt động XNK.

Theo kết quả công bố vào thời điểm đó, trong tổng thời gian từ khi đăng ký tờ khai đến khi thông quan/giải phóng hàng, thì thời gian cơ quan Hải quan chỉ chiếm khoảng 28% (tương đương 32 giờ 37 phút/115 giờ).

Vậy 72% khoảng thời gian còn lại nằm ở đâu? Các khoảng thời gian này nhanh hay chậm phụ thuộc vào việc xử lý thủ tục của cơ quan kinh doanh cảng/quản lý cửa khẩu, doanh nghiệp làm thủ tục giao nhận/logistic, các cơ quan quản lý chuyên ngành có liên quan đến quá trình làm thủ tục hàng hóa XNK của DN… Đồng thời còn phụ thuộc vào yếu tố khác như thời gian được phép lưu thông hàng hóa trên đường đối với những xe chở container.

Kết quả được công bố nêu trên cũng khá tương đồng với thông tin khi Tổng cục Hải quan làm việc với các tổ chức: Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam, Dự án quản trị Nhà nước nhằm tăng trưởng toàn diện (USAID-GIG), Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM)- Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Đó là, trong tổng thời gian giao lưu hàng hóa qua biên giới (thời gian thông quan) là 21 ngày (theo công bố của WB) thì thời gian thuộc trách nhiệm của cơ quan Hải quan chỉ là 2 ngày, còn lại là thời gian liên quan đến các bộ, ngành, các DN XNK, logistic, kho bãi, cảng vụ, ngân hàng…

Giảm 9 chứng từ, giảm thời gian thông quan

Trước thực trạng nêu trên và yêu cầu của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về cải cách, đơn giản hóa thủ tục, giảm thời gian thông quan hàng hóa XNK theo tinh thần Nghị quyết 19/NQ-CP năm 2014 và 2015, Tổng cục Hải quan đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: Hoàn thiện thể chế, triển khai Hệ thống thông quan điện tử VNACCS/VCIS; phối hợp thu nộp thuế bằng phương thức điện tử qua ngân hàng thương mại;  Tiếp nhận bản khai hàng hóa, các chứng từ khác có liên quan và thông quan điện tử đối với tàu biển nhập cảnh, xuất cảnh (e-Manifest); áp dụng các phương thức quản lý hải quan hiện đại; tăng cường đầu tư trang thiết bị phục vụ hoạt động nghiệp vụ…

Từ năm 2014 đến nay, hồ sơ hải quan, thủ tục hải quan, thời gian thông quan đã có sự cải thiện đáng kể.

Về hồ sơ hải quan, đối với hàng hóa xuất khẩu, đã loại bỏ 5 loại chứng từ (DN không còn phải nộp cho cơ quan Hải quan khi làm thủ tục như trước) là: Hợp đồng mua bán hàng hóa, hợp đồng ủy thác xuất khẩu (nếu xuất khẩu ủy thác) đối với hàng hóa xuất khẩu có thuế xuất khẩu, hàng xuất khẩu có yêu cầu hoàn thuế, không thu thuế, hàng hóa có quy định về thời điểm liên quan đến hợp đồng xuất khẩu; Hóa đơn xuất khẩu đối với hàng hóa xuất khẩu có thuế xuất khẩu; Bảng kê chi tiết hàng hoá đối với trường hợp hàng hoá có nhiều chủng loại hoặc đóng gói không đồng nhất; Văn bản xác định trước mã số, trị giá hải quan; Các chứng từ khác theo quy định của các bộ, ngành có liên quan.

Đối với hàng hóa nhập khẩu, bãi bỏ 4 loại chứng từ gồm: Hợp đồng mua bán hàng hóa nhập khẩu, Chứng thư giám định đối với hàng hoá được thông quan trên cơ sở kết quả giám định, văn bản xác định trước mã số, trị giá hải quan, xuất xứ, và các chứng từ khác có liên quan theo quy định của pháp luật đối với từng mặt hàng cụ thể.

Đến nay, trong hồ sơ hải quan chỉ còn tờ khai hải quan, nếu là hàng hóa nhập khẩu có thể có thêm vận đơn hoặc hóa đơn (nếu có). Như vậy, hồ sơ hải quan đã được đơn giản hóa rất nhiều.

Đặc biệt, năm 2015, Tổng cục Hải quan hoàn thành mục tiêu 5 “e” trong tự động hóa hải quan để tiệm cận trình độ hải quan các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới. Đó là, e- Declaration (thủ tục hải quan điện tử); e-Manifest (bản lược khai hàng hóa điện tử); e-Payment (nộp thuế, lệ phí qua phương thức điện tử), e- C/O (cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa điện tử), e-Permit (cấp giấy phép các bộ, ngành).

Đối với e- Declaration, từ ngày 1-4-2014, Tổng cục Hải quan chính thức thực hiện Hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS do Chính phủ Nhật Bản viện trợ. Đến nay, VNACCS/VCIS giúp điện tử hóa đối với thủ tục của hầu hết loại hình XNK và nâng cao mức tự động hóa khi hỗ trợ DN rất nhiều chức năng như: Tự động xác định thuế suất, tỷ giá…; tiếp nhận, đăng ký, kiểm tra, phân luồng, cấp số… và tự động thông quan (với tờ khai luồng Xanh). Đến cuối năm 2015, có 99,53% DN, 99,32% kim ngạch và 99,63% tờ khai được thực hiện qua VNACCS/VCIS.

E-Manifest cũng đạt được nhiều kết quả tích cực. Cuối năm 2015, 100% hồ sơ đối với tàu biển xuất nhập cảnh được tiếp nhận qua phương thức điện tử tại 9 Cục Hải quan địa phương có cảng biển lớn gồm: TP.HCM, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hòa, Bà Rịa-Vũng Tàu và Cần Thơ. Trong đó địa bàn TP.HCM, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Bà Rịa-Vũng Tàu đã triển khai quy trình một cửa qua Cổng thông tin Cơ chế một cửa quốc gia.

28 ngân hàng thương mại là số lượng ngân hàng tham gia phối hợp thu ngân sách với Tổng cục Hải quan. Đây là kết quả nổi bật trong thực hiện e-Payment. Tổng cục Hải quan đánh giá, việc thu, nộp thuế online giúp cơ quan Hải quan tiếp nhận thông tin nộp thuế, lệ phí một cách trực tuyến (online) từ ngân hàng và thực hiện hạch toán, trừ nợ ngay cho người nộp thuế giúp việc thông quan hàng hóa nhanh chóng. Đến nay, khoảng 97% số thu của ngành Hải quan được thực hiện qua phương thức điện tử với ngân hàng thương mại.

Đối với e-Permit và e-C/O, tháng 9-2015 Cơ chế một cửa quốc gia (NSW) đã được thực hiện chính thức với 9 bộ tham gia gồm: Tài chính, Giao thông Vận tải; Công Thương; Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; Tài nguyên và Môi trường; Y tế; Khoa học và Công nghệ; Thông tin và Truyền thông; Văn hóa, Thể thao và Du lịch tham gia và 27 thủ tục hành chính (chưa tính thủ tục trong lĩnh vực hải quan). Thông tin cập nhật từ Tổng cục Hải quan, hết tháng 1-2016, cả nước có 4.537 doanh nghiệp tham gia NSW với 40.969 hồ sơ được giải quyết.

Trong Nghị quyết 36a/NQ-CP ngày 15-10-2015 của Chính phủ về thực hiện Chính phủ điện tử, Chính phủ đánh giá “Việc thực hiện thủ tục hải quan điện tử theo Hệ thống VNACCS/VCIS và Cơ chế một cửa quốc gia tại cảng biển quốc tế đã giảm thời gian thông quan hàng hóa bình quân từ 21 ngày xuống còn 14 ngày đối với xuất khẩu, 13 ngày đối với nhập khẩu, giảm được 10 – 20% chi phí và 30% thời gian thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu cho doanh nghiệp”.

Bên cạnh đó, từ đầu tháng 12-2015 đến nay, Tổng cục Hải quan đã phối hợp với các bộ, ngành liên quan đẩy mạnh thực hiện địa điểm kiểm tra chuyên ngành “một cửa” tại cửa khẩu đối với các địa bàn có lưu lượng hàng hóa XNK lớn là: TP.HCM; Hải Phòng; Hà Nội, Quảng Ninh, Lào Cai, Lạng Sơn, Đà Nẵng.

Trong khuôn khổ thực hiện Cơ chế một cửa ASEAN (từ tháng 9-2015), Việt Nam và Indonesia, Malaysia, Singapore, Thái Lan đã thực hiện trao đổi Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa mẫu D (C/O form D) bằng phương thức điện tử, dự kiến trong năm 2016 sẽ kết nối chính thức Cơ chế một cửa của khu vực ASEAN.

Cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính là một tiến trình được ngành Hải quan đặc biệt quan tâm triển khai từ nhiều năm qua và như đề cập ở trên, đến nay hoạt động này đã gặt hái được nhiều thành tựu, góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động XNK và nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước về Hải quan. Song cũng phải khẳng định rằng, đây là quá trình liên tục không ngừng và tiếp tục đánh giá, giải quyết những vấn đề phát sinh để đáp ứng với tình hình phát triển kinh tế xã hội, bối cảnh hội nhập và hoạt động của DN.

Thái Bình

Views: (26)

Leave a Reply