Ngành logistics Việt Nam đang bật dậy!

     Sau khi trải qua hàng loạt các khó khăn trong một hai năm gần đây, VN bắt đầu hồi phục và một lần nữa xuất hiện như một ngôi sao sáng trong vùng châu Á. Công ty Pricewaterhouse Coopers dự báo rằng quốc gia này sẽ phát triển nhanh nhất trong số  các nền kinh tế mới mổi ở Đông Nam Á trước 2025 với tỉ lệ tăng trưởng tiềm năng khoảng 10% giá trị thực.

Ngành logistics Việt Nam

Với dự báo tổng thương mại tăng gần 8% trong năm nay, Business Monitor International (BMI), một công ty khảo sát thị trường tin tưởng rằng VN đang trên đường hồi phục kinh tế vào năm 2013 và tiên đoán tăng trưởng GDP thực cho năm nay là 7%. Thật sự trong nửa đầu năm 2013, kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 16,8% so với cùng kỳ năm ngoái, đến hơn 125 tỷ USD, thuế thu được tăng 5.5%.

Trong ngành vận tải hàng hóa, BMI tiên đoán việc tăng trưởng mạnh với những con số dự đoán sau: Tổng tải trọng của các cảng TP.HCM tăng 7,56%; Vận tải đường sắt tăng 3,12% khoảng 8,7 triệu tấn; Vận tải hàng không tăng 6,06% khoảng 220.620 tấn; Vận tải đường bộ tăng 6,85% khoảng 713 triệu tấn.

THỬ THÁCH TỪ CƠ SỞ HẠ TẦNG

Cũng như ở các nền kinh tế mới nổi khác, vấn đề cơ sở hạ tầng vẫn là một thách thức lớn, với mạng lưới giao thông vận tải không tương xứng tạo nên sự giới hạn trong các chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Trong tháng 7 này, Thủ tướng cho phép các tỉnh chi 250 triệu USD để đẩy nhanh tiến độ của một số dự án đang tiến hành để nâng cấp Quốc lộ 1 và 14, một số dự án đã trễ hạn đến 5 năm. Ước tính khoảng 171 tỉ USD đã được dành cho các dự án cơ sở hạ tầng được lên kế hoạch hay đang được thực hiện. Chính phủ chủ động khuyến khích mô hình hợp tác công tư (PPP) để thu hút đầu tư tư nhân cho các dự án cơ sở hạ tầng. 24 dự án PPP đã được xác định và hy vọng sẽ tạo được một khoảng đầu tư từ 70-80 tỉ USD trong vòng 10 năm.

CẢNG VÀ ĐƯỜNG THỦY NỘI ĐỊA

Sông ngòi dày đặc đã cung cấp một hệ thống vận tải đường thủy nội địa 17.700km. Mạng lưới đường thủy nội địa này gồm 390 dòng sông cùng với 73 cảng hàng hóa có thể xử lý 100 triệu tấn hàng mỗi năm. Đối với vận tải hàng hóa nội địa, đây là hệ thống vận tải lớn thứ nhì, xử lý 20% tổng khối lượng hàng hóa. Với hệ thống rộng mở này, đây là những cơ hội để tăng việc vận tải bằng sà lan để có thể đảm đương khoảng 40% hoạt động vận tải, do đó sẽ giảm tới việc phụ thuộc vào ngành vận tải đường bộ, dẫn theo các lợi ích khác như giảm ùn tắc, giảm khí thải và giảm giá thành.

Với một bờ biển dài 3.200km, vận tải ven biển làm một ngành có tiềm năng phát triển lớn. Những hàng hóa đường dài Bắc-Nam có thể được di chuyển khỏi những tuyến đường bộ và đường sắt thường bị ùn tắc để được các tàu container kích cỡ trung bình ghé vào các cảng chính dọc theo bờ biển.

Như được thảo luận ở hội nghị ASEAN về cảng và vận tải trong tháng 7 mới đây, việc đầu tư manh mún vào việc phát triển cảng container tại khu cảng phức hợp Cái Mép – Thị Vải, nằm khoảng 50km phía Đông Nam TP.HCM đã dẫn đến sự quá tải. Trong khi hoạt động ở một số cảng mới bị đình lại do thiếu hàng và thiếu tàu.

Một yếu tố làm xấu thêm tình hình u ám này là việc tiếp tục hoạt động của cảng sông Sài Gòn ở trung tâm TP.HCM, do đó càng làm trầm trọng những hoạt động thiếu hiệu quả ở một thành phố bận rộn, với ùn tắc và ô nhiễm. Và càng lúc càng làm tăng sự lưỡng lự trong việc chuyển các hoạt động vận tải ra cơ sở mới ở Cái Mép.

VẬN TẢI ĐƯỜNG BỘ CHIẾM PHẦN LỚN VẬN TẢI NỘI ĐỊA

Khoảng 2/3 lượng hàng hóa nội địa của VN được vận chuyển bằng đường bộ. Tuy nhiên, trong hệ thống đường bộ dài 200.000km đó, hầu hết là các tuyến đường 2 làn xe và chỉ có 20% là đường nhựa. Những hạn chế là chiều rộng hẹp, những giao lộ được thiết kế kém, và giới hạn tải trọng. Do đó hoạt động vận tải hàng hóa nội địa không hiệu quả, chậm trễ, giá thành cao và gây hư hỏng hàng hóa.

Quốc lộ 1 là con đường huyết mạch chạy dài từ biên giới phía Bắc ở Lạng Sơn đến tỉnh Cà Mau ở cực Nam. Việc hiện đại hóa quốc lộ này dẫn tới một loạt các dự án hoặc đang tiến hành, hoặc đã hoàn tất. Khoảng 500km của đoạn từ Thanh Hóa đến Cần Thơ đã được mở rộng, phần còn lại được chia thành 35 dự án, trong đó có 16 dự án BOT cho khoảng 540km.

TĂNG CƯỜNG BẢO TRÌ ĐƯỜNG BỘ

Việc bảo trì 256.600km đường bộ gồm 17.200km quốc lộ và 23.530km tỉnh lộ thật sự là một thách thức, đa phần là do thiếu nguồn tài chính.

Tuy nhiên, Quỹ bảo trì đường bộ mới thành lập vào tháng 1.2013 nhằm tăng cường nguồn tài chính để cải thiện chất lượng của đường và khôi phục lại niềm tin từ phía công chúng – trước đây chính phủ chỉ đủ tiền có thể bảo trì 1.000km đường quốc lộ và 10.000km cầu và đường đô thị mỗi năm.

Trong sáu tháng đầu năm, đã thu được 127 triệu USD, và hơn 100 triệu USD đã được sử dụng cho bảo trì đường quốc lộ. Tất cả phương tiện giao thông đều phải trả phí bảo trì đường bộ hàng năm, khoảng 600 USD cho xe tải và các xe sử dụng kinh doanh trên 27 tấn.

NGÀNH ĐƯỜNG SẮT

Công ty Đường sắt Việt nam (VRC), một công ty nhà nước thành lập năm 2003, là công ty duy nhất điều hành đường sắt VN.

Với một địa hình dài và hẹp, hàng hóa đường dài theo lẽ tự nhiên là phải được đóng vào các container rồi vận chuyển bằng đường sắt, một phương cách vận tải hữu hiệu và thân thiện với môi trường. Nhưng với một hệ thống hạ tầng đường sắt lạc hậu, cả 7 tuyến đường đều là đường ray đơn, nên chỉ 7% tổng số hàng hóa là được vận tải bằng đường sắt.

Tuyến đường sắt chính Bắc-Nam nối Hà Nội và TP.HCM dài 1.725km đường ray đơn đang trải qua một quá trình nâng cấp lâu dài. Tuy nhiên vì không có tuyến nào khác hoặc hệ thống đường ray đôi, một sự cố tại bất cứ vị trí nào cũng sẽ làm cả hệ thống đình trệ.

NGÀNH HÀNG KHÔNG PHÁT TRIỂN

Sự phát triển của ngành hàng không trong năm vừa qua phản ánh sự lạc quan về sự tăng trưởng liên tục của ngành vận tải hàng không VN. Air China Cargo đã phát triển dịch vụ vận tải cho tất cả các loại hàng hóa cho thị trường VN vào quý 3 năm ngoái, với tuyến bay từ Thượng hải đi TP.HCM quá cảnh Singapore và tuyến bay thẳng về Thượng Hải. Những hãng hàng không cũng có mặt ở thị trường này là Emirates, Saudi Cargo và Air Hồng Kông, cùng với Asiana Cargo của Hàn Quốc đang có tuyến vận tải hàng hóa trực tiếp đến Hà Nội.

Vào năm 2020, sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất của TP.HCM sẽ quá tải, khi phải đối mặt với lượng hành khách theo dự báo là 25 triệu người, đã đạt đến công suất tối đa của sân bay này. Sân bay mới quốc tế Long Thành, Đồng Nai – nằm cách TP.HCM 35km, sẽ được hoàn thành giai đoạn 1 trước 2020. Trong giai đoạn này, sân bay có 2 phi đạo và có thể chuyên chở 25 triệu hành khách. Giai đoạn đầu cần vốn đầu tư 7,8 triệu USD với 47% nguồn tài chính từ các nguồn tư nhân. Giai đoạn 2 sẽ xong trước 2030 và tăng công suất của sân bay đến 50 triệu hành khách, và khi hoàn tất giai đoạn 3 với 4 phi đạo sẽ có thể tiếp nhận 100 triệu hành khách.

NGÀNH LOGISTICS NỘI ĐỊA

Giá thành logistics ở VN chiếm khoảng 25% GDP, cao hơn ở Trung Quốc hay Ấn Độ. Điều này phản ánh một ngành logistics kém hiệu quả trong thị trường nội địa. Giá vận tải chiếm khoảng 30-40%  tổng giá trị logistics, vào khoảng 25 tỉ USD. Phần logistics được thuê ngoài chiếm ít hơn 25%, phản ánh các cơ hội tăng trưởng cho các doanh nghiệp 3PL.

Đây là một thị trường manh mún với 1.200 công ty cung cấp dịch vụ logistics, với đa phần các doanh nghiệp logistics (từ 800-900) nằm tại trung tâm thương mại TP.HCM.

Như là một phần của việc thực hiện cam kết WTO, thị trường logistics nội địa sẽ được mở cửa cho các doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài vào năm 2014. Việc này đặt ra nhiều thử thách cho các công ty logistics nội địa, phần lớn là các doanh nghiệp nhỏ và có kỹ thuật thấp.

Với nỗ lực chiếm vị trí trong thị trường, công ty logistics hàng đầu khu vực Kerry Logistics đã mở rộng sang thị trường VN bằng cách nắm phần lớn cổ phần của công ty phát chuyển nhanh Tín Thành Express, đồng thời đưa ra các giải pháp logistics tích hợp cho thị trường VN. Công ty liên doanh Kerry TTC Express kết hợp kiến thức logistics toàn cầu, mạng lưới vận chuyển toàn cầu với năng lực và mối liên kết ở thị trường nội địa của TTC Express. Với 3 đầu mối chính nằm ở các vị trí chiến lược tại Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng, đội xe tải 160 chiếc mỗi ngày thực hiện khoảng 10.000 chuyến giao hàng mỗi ngày.

TƯƠNG LAI

Với việc tăng trưởng kinh tế cùng với tăng trưởng khối lượng hàng hóa, trên cả bình diện quốc nội và quốc tế, những hạn chế về cơ sở hạ tầng đang ngăn trở việc tối ưu hóa mạng lưới logistics. Tuy nhiên với đầu tư tư nhân qua mô hình PPP ngày càng tăng và tiềm năng của việc đầu tư của Trung Quốc vào hệ thống đường sắt, đã có một triển vọng tươi sáng hơn về việc hoàn thiện hệ thống giao thông hạ tầng.

Việc VN, với vị trí ở Biển Đông, nắm giữ các tuyến đường vận tải chính vào nội địa châu Á cũng như liên Á, sẽ dự báo một sự tăng trưởng trên mức trung bình vào các năm tới. Vận dụng một phương pháp toàn diện và tích hợp cho việc phát triển cảng nước sâu và kết nối các phương thức vận tải nội địa sẽ giúp VN vận dụng tốt hơn vị trí chiến lược và tiềm năng to lớn của mình – cùng với việc tăng trưởng khu vực nhanh chóng của các chuỗi cung ứng sinh thái trong kỷ nguyên châu Á.

 

 

MARK MILLAR

Views: (114)

Tags: , ,

Leave a Reply