Cùng hành động vì sự phát triển logistics Việt Nam

CẢNH GIÁC VỚI “BẪY THU NHẬP TRUNG BÌNH”

Sự nghiệp đổi mới đất nước đã trải qua một chặng đường dài, “Được – Mất” “Bại – Thành” đều được lịch sử ghi lại chính xác, nhất là trong lĩnh vực kinh tế. Không ai có thể phủ nhận thành quả phát triển của VN, một quốc gia lạc hậu, đói nghèo sau gần ngót thế kỷ chiến tranh vệ quốc vĩ đại, đã trở thành nước có thu nhập trung bình và đang hướng tới quốc gia công nghiệp mạnh về biển từ năm 2020.

Tuy nhiên, nếu chúng ta bằng lòng với những gì đã làm được và đang có hiện nay, tranh thủ nghỉ ngơi thì chúng ta sẽ dẫm chân tại chỗ, có khi sẽ tụt hậu, đi vào “ngõ cụt” mà một số nước đang phát triển trước ta vấp phải do “Bẫy thu nhập trung bình” giăng ra chờ sẵn họ.

Logistics là ngành được du nhập vào nước ta không lâu, nhưng phát triển chậm lại, bốn năm liền đứng tại chỗ. Đương nhiên có rất nhiều lý do để biện minh, nào là kinh tế toàn cầu đang khủng hoảng, kết cấu hạ tầng giao thông yếu và thiếu, chưa đáp ứng yêu cầu, hành lang pháp lý chưa thông thoáng… Nhưng ít ai nghĩ đến bàn tay vô hình của “Bẫy thu nhập trung bình” tác động đến tư duy của một số bộ phận chức năng liên quan, cố ý hay vô tình gây trì trệ, kéo dài thời gian xử lý công việc, làm chậm quá trình phát triển một ngành mang tính thời đại gây ảnh hưởng trực tiếp đến bước chuyển từ nền kinh tế công nghiệp sang nền kinh tế tri thức trong tương lai.

Quyết định số 175 QĐ-TTg ngày 27.01.2011 của Thủ Tướng Chính Phủ phê duyệt “chiến lược phát triển tổng thể khu vực dịch vụ của VN đến năm 2020” đã nêu rõ: Coi Logistics là yếu tố then chốt thúc đẩy sản xuất, hệ thống các ngành dịch vụ khác và lưu thông hàng hóa…” Đây là mệnh lệnh chỉ đạo kinh tế từ cấp vĩ mô. Nhưng cho đến nay, mặc dù đã diễn ra nhiều hội nghị, hội thảo ở các cấp độ khác nhau trên toàn quốc để giới thiệu, xác định tính ưu việt và lợi ích do logistics mang lại, song sự chuyển động để hình thành một ngành kinh tế – kỹ thuật quan trọng, cần thiết cho đất nước trong giai đoạn hội nhập quốc tế gần như chưa rõ ràng. Những ngành lớn như thương mại (nội thương & ngoại thương), giao thông vận tải, giáo dục đào tạo, pháp luật… hình như còn đang chờ nhau để phân chia trách nhiệm quản lý hành chính, trong khi việc hoạch định được một chiến lược khả thi và bền vững rất bức xúc để đưa ngành logistics hoạt động đúng hướng, có hiệu quả, cạnh tranh được trên thương trường đang cần đến sự góp sức cụ thể của họ.

Xem ra yếu tố “thời gian” chưa đủ sức mạnh để thúc đẩy chúng ta trong quá trình phát triển?

Cách mạng container, kết cấu hạ tầng giao thông, quy hoạch hợp lý cảng biển thúc đẩy logistics phát triển nhanh

Container và logistics đi vào VN không phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên mà là sự du nhập có tính toán nhằm phát triển kinh tế biển trong chiến lược phát triển biển VN đến 2020. Theo đánh giá của Hiệp hội các cảng biển VN, khi nói về tiềm năng cảng biển thì VN được xếp vào nhóm đầu các quốc gia ASEAN, nhưng thực tế hiện nay chúng ta chỉ đứng ở  nhóm cuối (6/10 nước ASEAN, chỉ trên Myanmar, Campuchia, Brunei). Trong đó: Singapore mỗi năm bình quân có thể tiếp nhận 27 triệu TEU, Malaysia hơn 10 triệu TEU, Thái Lan 6-7 triệu TEU, Indonesia 5-6 triệu TEU, Philippin 5-6 triệu TEU, VN khoảng 4,5 triệu TEU, Myamar 2 triệu TEU, Campuchia 600.000 TEU và Brunei khoảng 200.000 TEU.

Riêng giá cước xếp dỡ container ở cảng VN đang bị các hãng tàu ngoại áp đặt hoàn toàn (bằng một số chi phí bất hợp lý). Khách hàng phải trả giá cao, trong khi các cảng VN bị thiệt. Điều này làm giảm sự cạnh tranh của hệ thống cảng VN.

Ví dụ: Cước thu cho 1 container 20’ là 65 USD và cho 1 container 40’ là 98USD. Nhưng thực tế các cảng VN chỉ thu 40-50 USD cho contaiver 20’ và 65-77 USD cho container 40’.

Trong những trường hợp thiếu hàng xuất do bị ách tắc giao thông nội địa thì phí càng cao, nên một số cảng đề xuất thành lập “chính quyền cảng biển” để giải quyết việc này. Theo chúng tôi thiết nghĩ, điểm mấu chốt ở đây chính là kết cấu hạ tầng các cảng biển VN đang yếu kém, năng lực quản lý của chúng ta chưa ngang tầm với khu vực, quan trọng hơn là đội tàu quốc gia mới chỉ chiếm 18-20% thị phần xuất nhập khẩu đất nước, tạp quán mua CIF bán FOB vẫn được duy trì như xua. Sự thiếu đồng bộ trong ngành ngoại thương cần phải chấn chỉnh, cũng như chiến lược phát triển container quốc gia đến 2020 và những hoạt động cơ bản của hệ thống cảng biển VN được công bố rõ ràng. Thống nhất quản lý cước xếp dỡ, cước vận tải vào một đầu mối quản lý Nhà nước để hạn chế cạnh tranh không lành mạnh.

Từ chiến lược phát triển container, nâng cấp và xây dựng mới hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông ở mức độ nhất định thích hợp với khả năng kinh tế quốc gia, bổ sung và điều chỉnh quy hoạch hệ thống cảng biển còn bất cập theo nguyên tắc hạ tầng phải đồng bộ và đảm bảo cho điều kiện hoạt hộng và tạp quán sử dụng logistics thế giới (Ở Hàn Quốc sử dụng đầu kéo Huyndai 3 cầu có thể kéo tải trọng cho phép từ 45-48 tấn, nhưng hệ thống cầu đường VN giới hạn 30 tấn?

Đó là những vấn đề cơ bản mang tính bức xúc mà ngành giao thông vận tải là chủ thể chính phải làm nếu muốn phát triển logistics có hiệu quả ở VN. Đương nhiên, nhiều vấn đề đã thực hiện và có việc còn dở dang cần tiếp tục hoàn thiện. Ý chí và quyết tâm sẽ được thể hiện đầy đủ trong tương lai, khi mà chúng ta du nhập thành công một ngành kinh tế – kỹ thuật thời đại bằng trí tuệ và bản lĩnh của Việt Nam.

Luật pháp là tối thượng. Tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho logistics hoạt động

Nếu so sánh với những quốc gia công nghiệp và thương mại tiên tiến của thế giới thì luật pháp chúng ta đang còn thiếu nhiều và chưa thật sự hoàn chỉnh để hướng đến hội nhập kết quả cao. Bởi vì phần lớn luật lệ VN được hình thành cách đây chưa đầy 20 năm theo yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội và sản xuất kinh doanh, ít chú trọng đến khía cạnh thế giới và tạp quán quốc tế. Ngược lại ở các nước Bắc Mỹ, châu Âu, Bắc Á… nơi sản sinh ra nhiều luật lệ và công ước lâu đời thì khía cạnh quốc tế được quan tâm nhiều hơn. Ngay trong logistics hiện giờ, luật lệ vận hành phần lớn là của các quốc gia Âu, Mỹ. Đó là luật chơi dẫn dắt toàn cầu. Do đó, việc tạo dựng hành lang pháp lý thông thoáng là tiền đề quan trọng để logistics phát triển ổn định. Luật thương mại VN sửa đổi 2006 (1.2.2006) và Nghị định 140/2007/NĐ-CP (5.9.2007) của chính phủ, công nhận logistics là hành vi thương mại và xác định điều kiện kinh doanh dịch vụ logistics và giới hạn trách nhiệm đối với thương nhân kinh doanh dịch vụ logistics mới chỉ là bước đầu của việc điều chỉnh… còn các vấn đề như chính sách khuyến khích đầu tư, cải thiện logistics… sẽ là những bước kế tiếp. Chúng tôi tin tưởng rằng những nhà xây dựng luật pháp cũng như hoạch định chiến lược phát triển quốc gia khi bổ sung làm luật mới không nên quên cam kết của chúng ta trong thời kỳ đổi mới là: “Những quy định nào của VN trái với công ước và tổ chức quốc tế mà VN là thành viên và cam kết thực hiện, thì thực hiện theo quy định quốc tế”. Điều này khẳng định sẽ có hành lang pháp lý thông thoáng đồng hành với phát triển logistics VN.

Giáo dục đào tạo gắn với nâng cao dân trí

Xã hội càng văn minh thì giá trị con người càng được trân trọng và tôn vinh, bởi vì con người làm ra của cải vật chất trên trái đất, đồng thời tạo dựng nên các thế hệ kế thừa tài năng, trí tuệ để duy trì cuộc sống nhân loại ngày một tốt hơn. Ngày nay, bất cứ quốc gia nào cũng chăm lo đến giáo dục đào tạo, VN đang coi là “quốc sách”, là một khâu có tính quyết định đến công cuộc đổi mới để xây dựng và phát triển đất nước.

Như chúng ta biết, địa cầu bước vào thế kỷ 21 với nhiều thuận lợi và không ít thách thức mang tính thời đại như: ô nhiễm môi trường, khủng hoảng nguồn năng lựợng hoá thạch, biến đổi khí hậu toàn cầu…

Nếu không có đủ lớp người thực thi và kế thừa được trang bị kiến thức khoa học – công nghệ trình độ cao thì khó vượt qua được những thách thức lớn đó. Chúng ta rất quan tâm và chuẩn bị đối phó cũng như tiếp thu những thành quả do nhiều cuộc cách mạng khoa học – công nghệ thế giới mang đến. Riêng ngành logistics, từ những địa phương có ưu thế về cảng biển nước sâu cho đến từng chuyên ngành một của logistics như, logistics hàng không đều tự lực hoặc nhờ các Hiệp hội ngành nghề hỗ trợ để đào tạo nhân lực kỹ năng cao…

Giáo dục đào tạo là ngành có thể xã hội hóa nhanh, đòi hỏi Nhà nước lẫn người dân đều phải nâng cao ý thức trách nhiệm công dân, tham gia tích cực để đạt mục tiêu hài hòa giữa lao động và phát triển xã hội.

Ngô Lực Tải
theo vlr.vn

Views: (2)

Leave a Reply