Các nhân tố quyết định xu hướng phát triển logistics

Trong các số báo trước chúng tôi đã giới thiệu một số phương pháp vận trù học, như lý thuyết quy hoạch tuyến tính, lý thuyết trò chơi, lý thuyết sắp hàng…, áp dụng trong logistics. Việc áp dụng các phương pháp này trong logistics được thực hiện từ lâu và càng mạnh mẽ từ khi ngành dịch vụ logistics ra đời, đã đem lại những kết quả nhất định. Tuy nhiên cũng có thể thấy là vận trù học chỉ có thể giúp chúng ta làm tốt hơn trong phạm vi nào đó, thí dụ quy hoạch chọn hệ thống kho tối ưu, xác định số lượng điểm dịch vụ tối ưu,… và những ứng dụng khác. Vận trù học nghiên cứu các tác nghiệp tối ưu như tên goị của nó (Operations Research – OR). Việc nghiên cứu và áp dụng vận trù học đã thu hút rất nhiều người nghiên cứu logistics cuối thế kỉ XX và đầu thế kỉ XXI. Việc áp dụng vận trù học có thể đưa ra các giải pháp tối ưu đem lại hiệu quả, song không thể làm thay đổi căn bản công việc. Chỉ có những thay đổi về cấu trúc, về công nghệ mới đem lại được những thay đổi lớn…

xu-huong-phat-trien-logistics

Để có thể nhận biết những xu hướng phát triển của logistics, người ta phải bắt đầu từ những khái niệm căn bản của logistics, những nhân tố hình thành và phát triển nó. Vì vậy Martin Ashford phải viết: “Quên lý thuyết quy hoạch tuyến tính và lý thuyết sắp hàng điNói một cách đơn giản, logistics là làm sao cho đảm bảo bạn có được sản phẩm đúng nơi, đúng lúc và đúng giá”. (xem J.C. Johnson, D.F. Wood. D. L. Wardlow, P. R. Murphy, Jr – Contemporary Logistics, 7th Edition, tr.4). Martin Ashford là người đã cố vấn cho Công ty Nike khi công ty này cân nhắc giữa việc đầu tư thêm nhiều kho ở châu Âu hay xây hệ thống kho lớn lập ra trung tâm phân phối tại Lakdaal, Bỉ. Chúng tôi sẽ giới thiệu trường hợp này ở phần sau của bài báo này. Nghiên cứu những nền tảng của quản trị logistics và chuỗi cung ứng ngày nay và những thay đổi của nó trong tương lai sẽ cho ta biết xu hướng phát triển của logistics.

Logistics là dòng hàng hóa, dịch vụ và thông tin cần thiết để quản trị dòng này. Những xu thế biến đổi của các thành phần này chỉ ra xu thế biến đổi của logistics. Quan hệ giữa các thành phần này không chỉ đơn giản là quan hệ một chiều, mà chúng có tác động qua lại lẫn nhau. Chúng ta có thể nhận thấy các nhân tố chính gây ra sự biến đổi này:

  •  Các nhân tố tạo ra sự thay đổi trong thương mại;
  •  Các nhân tố tạo ra sự thay đổi trong thông tin, xử lí thông tin (tin học);
  •  Các nhân tố tạo ra sự thay đổi trong chính nội bộ ngành dịch vụ logistics.

Như đã nói trên các nhân tố này có tác động qua lại với nhau, nên khó nhóm chúng lại một cách đơn giản. Chúng ta sẽ cố gắng phân tích chúng trong quan hệ phức tạp này. Có thể kể ra một số nhân tố sau:

  1. Sự thay đổi trong thương mại quốc tế và nội địa

Sự phát triển mạnh mẽ và nhanh chóng của các nền kinh tế mới nổi (BRICS), đặc biệt là Trung Quốc và Ấn Độ, đồng thời sự thay đổi cấu trúc các nền kinh tế lớn như Mỹ, Anh, Pháp… làm thay đổi căn bản dòng hàng hóa trong thương mại quốc tế.

Sự phát triển mạnh mẽ của Trung Quốc và Ấn Độ đã đưa nền kinh tế của họ lên vị trí thứ 2 và thứ 3 trên thế giới. Vì vậy họ đang trở thành những nước xuất nhập khẩu hàng đầu thế giới. Các nền kinh tế lớn khác như Mỹ, Anh, Đức, Nhật,… vốn là những nước xuất nhập khẩu hàng đầu thế giới đang chuyển nền kinh tế của họ sang thành nền kinh tế dịch vụ và giảm bớt, hoặc chuyển việc sản xuất hàng hóa vật chất. Sang các nước khác. Những thay đổi này làm dòng hàng hóa buôn bán quốc tế thay đổi.

Ở nước ta sự phát triển và ra đời các khu công nghiệp mới, các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM cũng đang trong quá trình chuyển dịch sang kinh tế dịch vụ cũng tạo ra những thay đổi tương tự cho dòng hàng hóa.

  1. 2.      Sự phát triển của công nghệ thông tin và tin học

Ngày nay công nghệ tin học đã đem lại cho chúng ta rất nhiều lợi ích trong đời sống xã hội, cũng như trong kinh tế. Các trang web trở nên phổ biến và xuất hiện nhiều trang mạng xã hội như face, twister… làm cho việc trao đổi nhanh chóng dễ dàng. Các nội dung trao đổi không chỉ có thư (e-mail) mà còn âm thanh, hình ảnh (phim, video…).

Đồng thời sự phát triển của điện thoại di động thông minh, máy tính bảng (i-pad, touch pad..) giúp có thể liên hệ, giao dịch ở mọi nơi, không chỉ lệ thuộc quan hệ cũ máy tính-máy tính.

Tất nhiên kinh tế, trong đó có cả thương mại và logistics cũng được hưởng lợi từ sự phát triển này. Mọi giao dịch như đặt mua, giao bán (hàng hóa và dịch vụ), thanh toán cũng nhanh chóng và tiện lợi hơn rất nhiều.

Một hệ quả của sự phát triển công nghệ tin học là sự phát triển cuả buôn bán qua mạng. Ngày nay tại các thành phố lớn chi phí thuê mặt bằng cao hơn gây khó khăn cho các cửa hàng bán lẻ tại trung tâm thành phố, gần đây nhiều cửa hàng bán lẻ lâu năm cũng phải rời khỏi trung tâm Luân Đôn vì chi phí mặt bằng quá cao. Họ phải chuyển ra ngoại thành và phát triển hình thức mua bán qua mạng.

Bán hàng qua mạng phát triển cũng kéo theo dịch vụ giao hàng tận nhà phát triển. Nghĩa là cũng tạo điều kiện cho logistics phát triển. Nhiều công ty logistics lớn, thí dụ như  UPS cuả Mỹ… cũng phát triển dịch vụ nhận giao hàng lẻ này. Những công ty logistics lớn tham gia vào công việc này cũng làm tăng độ tin cậy của việc mua bán qua mạng.

Việc mua bán qua mạng ở ta cũng bắt đầu phát triển là cơ hội cho các công ty logistics tham gia.

  1. 3.      Vấn đề bảo vệ môi trường

Vấn đề chống ô nhiễm môi trường ngày càng trở nên cấp bách và nhưng 4 biện pháp được triển khai rộng rãi… Một trong những biện pháp quan trọng là sử dụng các bao gói dùng nhiều lần, hoặc thân thiện với môi trường. Việc tái chế rác thải cũng ngày một phát triển. Trong dòng vật chất (hàng hóa) của logistics bao gồm dòng nguyên vật liệu-vật tư, dòng sản phẩm và dòng tái sử dụng, hiện nay dòng tái sử dụng tăng nhanh, ngoài vỏ container, palet, chai lọ, còn nhiều thứ khác.

  1. 4.      Sự phát triển của hạ tầng cơ sở GTVT

Đây là nhân tố rất quan trọng, có thể tạo sự thay đổi rất lớn cho logistics. Chúng ta đang cố gắng rất nhiều trong việc này, song tình trạng đầu tư không đồng bộ như có cảng nhưng chưa phát triển đường, chọn vị trí cảng chưa đúng gây ra lãng phí rất lớn cho nền kinh tế. Chắc là những khiếm khuyết này sẽ được hạn chế và khắc phục. Và với những nỗ lực chúng ta sẽ có một hạ tầng cơ sở GTVT tốt hơn và hiện đại làm thay đổi bộ mặt đất nước, nền kinh tế và ngành logistics.

  1. 5.      Xu thế tập trung hóa và chia sẻ dịch vụ trong logistics

Trong hoàn cảnh hiện nay của ta việc một công ty đưa bớt dịch vụ của mình ra để thuê ngoài là rất khó. Chúng ta cũng nói nhiều về chuyện này, nhưng chưa có chuyển biến. Thực sự đây là vấn đề rất lớn, cần suy tính kĩ lưỡng. Nhưng trong các nền kinh tế phát triển, đây lại là một xu hướng. Xin kể ra đây hai ví dụ để chúng ta suy xét.

Ví dụ 1: Trước đây tại mỗi nước ở châu Âu đều có một trung tâm phân phối cuả Công ty Nike. Các trung tâm này hoạt động độc lập, chịu trách nhiệm hoàn toàn về việc mua bán và phân phối sản phẩm. Vào năm 1992 doanh số bán hàng tại châu Âu của Nike lên tới 1 tỉ USD, và những khiếm khuyết của hệ thống này đã bộc lộ. Thí dụ những mẫu giày bán rất chạy ở Đức lại bị tồn kho ở Pháp. Lãng phí vì hàng tồn kho hàng năm lên tới trên 10 triệu USD và tiếp tục tăng.

Nike chọn giải pháp là tập trung lại toàn bộ việc phân phối giày tại châu Âu. Martin Ashford khi đó cố vấn cho Nike, đã khuyên: “Chi phí vận tải tăng lên, nhưng dễ dàng được bù đắp lại nhờ khoản tiền tiết kiệm từ việc giảm dự trữ hàng hóa và chi phí cho kho hàng. Nếu gom hai kho làm một thì có thể giảm được khoảng 30% lượng hàng dự trữ”. Và Nike quyết định xây dựng một trung tâm phân phối lớn tại Lakdaal (Bỉ), gần các cảng Antwerp và Rotterdam. Nike đã gom 25 kho lại thành một, và thu được khoản tiền tiết kiệm khổng lồ. Nhưng để làm được việc này Nike phải xiết chặt hơn việc quản trị vận tải. Người phát ngôn của Nike tuyên bố: “Chúng tôi đã có kinh nghiệm, và có thể giao hàng cho hầu khắp châu Âu chỉ trong vòng 1 ngày từ Lakdaal bằng xe tải”. Các khách hàng của Nike cũng đều hài lòng”.

Ví dụ 2: Công ty Donell Metal Stampings có trụ sở ở East St. Luois, bang Illinois, được thành lập từ 1887. Công ty có một nhà máy nhỏ trang bị 20 máy đột dập kích cỡ khác nhau. Nhà máy có một đội xe gồm 8 chiếc xe tải để giao hàng và nhận vật tư. Nhà máy phải nhập thép tấm, vận chuyển bằng xe lửa, và giao sản phẩm là những chi tiết dạng tấm hoăc có thể xếp thành từng kiện, hàng rất nặng, và thường phải xếp kết hợp nên việc xếp hàng khá tốn thời gian. Mặt  khác lịch nhập hàng (thép) từ ga về và chở sản phẩm đi giao hàng cũng không cố định đôi khi không kết hợp được tốt, gây lãng phí do xe phải chờ đợi. Đội xe gây ra những thiệt hại không nhỏ (lỗ) về tài chính. Đội xe thuộc phòng thị trường quản lý, và thuộc quyền điều động của trưởng phòng này. Ngoài ra còn có một trợ lý giám đốc  chuyên trách về mua vật tư và vận chuyển. Vấn đề làm giám đốc công ty phải cân nhắc quyết định là có nên duy trì đội xe hay không, nếu duy trì thì làm sao để trưởng phòng thị trường và trợ lý giám đốc có thể phối hợp tốt hơn? Có hai lựa chọn:

Một: Tổ chức lại công việc trên;

Hai: Giải tán đội xe, thay đổi cách mua vật tư và thuê vận chuyển giao hàng.

Theo bạn cách làm nào tốt hơn?

TS. Lý Bách Chấn
Theo Vlr.vn

Views: (561)

Tags:

Leave a Reply